مقدمه :
باغچه ای كه نيست
آلبوم را ورق بزن! همين عكس ! آن بچه سياه و سپيد كه مي خندد منم . آنجا پشت سرم باغچه است. باغچه جايي بود توي يك حياط كه آقا بزرگ ها بوته ياس در آن به يادگاري گذاشته و بي بي ها، غروب ها به درختهايش آب مي دادند و ياس هايش را با صلوات مي چيدند. باغچه يك مربع روشن بود توي يك حياط كه دورش را سنگچين كرده بودند. آبروي خانواده، باغچه بود.
باز هم ورق بزن! اين آدم رنگي كه اخم كرده منم. اين جا پشت سرم يك آپارتمان است، آپارتمان باغچه ندارد. مكعب مستعطيلي روشن كه سبز كم دارد. فرزند خلف زندگي مدرن! دود، تأخير، ترافيك، دعوا، شلوغي، بوقهای ممتد، خاكستري، خرابي ماشين ها، آسانسورهايي كه تند تند بالا و پايين مي روند، آدمهايي كه كرور كرور داخل مترو هل داده شوند يا از آن بيرون مي ريزند، مهر، امضاء، ميز، اداره، چاي سرد، سرفه، لبخند الكي، اينها همگي نشانه هاي زندگي مدرنند.
حالا سالهاست حكايت باغچه ها گذشته است و سكوت، سبزي، تماشاي طلوع و دل بستن به يك نارون و قد كشيدن با آن، كلنگي شده اند.
رسالت شمايي كه مي خواهيد عكاس طبيعت باشيد خيلي مهم و سنگينه همون حسّ قشنگي كه از طبيعت گرفتي را بايد منتقل كني، براي اين مردم گرفتار زندگي ماشيني و پر مشغله امروز ... وقتي آدم يه عكس قشنگ از طبيعت مي بيند هر جا كه باشد براي چند لحظه به اون خيره مي شه و بي خيال دنياي اطرافش در اون فضا به سير و سياحت مي پردازه و انرژي مي گيره و نا خودآگاه آرامش سراسر وجودش رو فرا مي گيره و لبخندي روي لبش مي شينه. آدمي از دل طبيعت و دامان اون زاده شده و بايد يه روز به اون برگرده پس اين همه دوري چرا؟ وقتي طبيعت زيباي خدا رو مي بيني احساس مي كني داري يه خواب قشنگ مي بيني، عظمت خالقش رو با تمام وجودت حس مي كني، نا باورانه به همه چيز نگاه مي كني و دلت مي خواد اون لحظه هيچ وقت تموم نشه. پس لااقل دوربينت را همراه ببر و اون لحظه رو ثبت كن...
عکسبرداري از طبيعت :
از عناصر سازنده يک تصوير، لحظه، کادربندي، نور، رنگ و کمپوزيسيون يا ترکيب بندي و نقطه ديد مي باشند. اين عناصر بر اساس طبيعت، نوع موضوع و حالت، اهميت متفاوت پيدا مي کنند . عکاسي منظره شامل عکسبرداري از کوه، بيابان، باغ، درختان، آسمان، دريا، تصاويري از حيوانات و در برخي موارد مجموعه شهرها و دهات و حتي کودکان مي شود .
مزيت هاي عکاسي از طبيعت
1- تنوع زياد موضوع هاي عکسبرداري 2- وسايل و امکانات کمتري مورد نياز است. 3- دارا بودن فرصت و وقت طولاني براي عکسبرداري بر خلاف عکاسي خبري که در يک لحظه صورت مي گيرد و نياز به شانس و تصادف دارد، در اين رشته عکاسي به علت گسترده بودن وقت، عکاس مي تواند محاسبات فني و هنري را انجام داده و با فرصت کافي اقدام به عکسبرداري کند.
وسايل مورد نياز
1- دوربين عکاسي 2- فيلتر 3- نور 4- سه پايه
1- دوربين عکاسي
دوربين 35 ميليمتري و دوربينهاي ديجيتال مي توانند وسيله مناسبي براي عکسبرداري باشند، به دلايل زير : 1- سهولت در حمل 2- سرعت عمل 3- امکان گرفتن تعداد زيادتري عکس به طور کلي به علت اينکه در برابر مناظر و طبيعت اغلب محدوديتي از نظر انتخاب نقطه ديد وجود دارد بهتر است از دوربين هايي با عدسي هاي قابل تعويض استفاده شود . به عنوان مثال استفاده از عدسي هاي داراي فاصله کانوني متغيير يا عدسي زوم بسيار کارآمد مي باشد. يک عدسي زوم با فاصله کانوني 28-135 ميليمتري يا يک عدسي باز 28 ميليمتر و يک عدسي تله فوتو 135 ميليمتر ضروري مي باشد. علاوه بر دوربين با عدسي قابل تعويض، سه پايه از وسايل ضروري به نظر مي رسد .
2- لزوم استفاده از سه پايه
1- براي جلوگيري از لرزش هاي خفيف هنگام استفاده از لنزهاي تله. 2- زمان استفاده از ديافراگم هاي خيلي بسته براي ايجاد عمق ميدان وضوح بيشتر با سرعتهاي پايين شاتر. 3- بررسي موضوع براي کادربندي مناسب و ايجاد کمپوزيسيون يا ترکيب بندي موضوع.
3- فيلتر
فيلترها وسايلي هستند که: 1- باعث کاهش شدت نور مي شوند؛ به اين صورت که هر چه فيلتر پررنگ تر باشد، ضريب آن بيشتر است. 2- در عکاسي سياه و سفيد فيلتر باعث ايجاد کنتراست شده و به مشخص شدن درجات خاکستري کمک مي کنند . رنگ قرمز و سبز در طبيعت کاملاً متفاوت هستند اما در عکاسي سياه و سفيد درجه خاکستري آنها تقريباً شبيه به يکديگر بوده و قابل تميز نيستند . در اين مواقع براي ايجاد کنتراست از فيلتر استفاده مي کنند .
4- نور
درعکاسي از طبيعت نور معين براي عکسبرداري وجود ندارد اما حالتهاي مختلفي وجود داردکه به آنها اشاره مي کنيم . اغلب دو نور براي عکاسي در طبيعت وجود دارد: الف ـ نور روزهاي آفتابي ب ـ نور روزهاي ابري مانند مناظري که در باران، برف و مه با رنگي خاکستري گرفته مي شود . زاويه تابش نور متفاوت مي باشد: 1- نور از روبه رو : نور که از روبه رو بتابد، سايه هاي پستي ها و بلنديها را از بين مي برد که اصطلاحاً به آن «نورپردازي تخت» مي گويند . در اين حالت تصاوير دوبعدي به نظر مي رسند . 2- نور مايل : به طور کلي نور آفتابي که از زير ابر نازک بتابد يا نور مايل مناسب ترين نوع نور بوده و به وسيله ايجاد سايه روشن ها احساس عمق و بُعد را القا مي کند . 3- ضد نور : يا اينکه منبع نور پشت موضوع باشد؛ در اينصورت جزئيات قابل ديدن نمي باشد . در مورد ميدان وضوح : پلانهاي نزديک بايد به اندازه کافي واضح باشند، در حالي که پلانهاي دور مي توانند ناواضح باشند (براي ايجاد عمق و بُعد). بنابراين نبايد دوربين را براي بي نهايت تنظيم کرد، چون پلانهاي نزديک خارج از ميدان وضوح قرار مي گيرند . در اين موارد بهتر است ابتدا براي فاصله مناسب دوربين را تنظيم کنيد و سپس با بستن ديافراگم، ميدان وضوح لازم را به وجود آوريد . پس از مهيا کردن لوازم ضروري عکاسي و تنظيم دوربين، لازم است براي هر موضوعي از نظر هنري مطالعه و بررسي کنيد . به علت اينکه در تصاوير طبيعت، عناصر زيادي در يک موضوع وجود دارد، بنابراين از لحاظ ترکيب بندي بايد به موارد زير توجه کنيد : 1- محدود کردن موضوع : پس از انتخاب موضوع اصلي عکاس بايد تجزيه و تحليل کندکه چه عناصري را در عکس وارد کند که موضوع اصلي برتري خود را حفظ کرده و در عين حال هماهنگي و نظمي ايجاد شده باشد. عکس مزبور بايد «قطعه اي از طبيعت» باشد و اگر در يک منظره عناصر زيادي جلب توجه مي کنند بهتر آن است که چندين عکس با توجه به عناصر مهم آن تهيه شود تا يک عکس شلوغ و بي نظم . 2- نقطه ديد مناسب : سعي کنيد نقطه يا زاويه ديد طوري باشد که منظره به وضوح قابل ديدن بوده و خطوط و عناصر با ارزش و مناسب با موضوع اصلي به خوبي تأثير خود را القا کند . 3- خط افق : معمولاً نبايد خط افق در وسط تصوير باشد . مگر آنکه منظوري خاص از اين عمل داشته باشيم . اين اصل «قاعده کلاسيک کمپوزيسيون» نام دارد به اين صورت که : 1- پرسپكتيو پايين: به اين ترتيب که خط افق در 1/3 تصوير واقع شود ؛ در مناظري که موضوع اصلي آسمان مي باشد . 2- پرسپکتيو بالا : به اين ترتيب که خط افق در 1/3 بالاي تصوير باشد ؛ در مناظري که زمين مورد نظر باشد .
چند نکته :
- يک عدسي باز براي عکاسي طبيعت يا منظره ممكن است بهتر از يک عدسي تله فوتو عمل مي کند زيرا در عدسي باز، احساس عمق و بُعد بهتر القا مي شود، زيرا پلان اول يا جلوي عکس از زمينه فاصله پيدا کرده و پلانهاي عقب و جلو از هم جدا مي شوند، به اين ترتيب تصوير عمق پيدا مي کند . - اگر بخواهيد از يک غنچه و يا از تخمک، يا از ميله پرچم داخل گلها عکس بگيرد، بايد از عدسيهاي Close-Up يا لنز ماكرو استفاده کنيد . بهترين موقع گرفتن اين نوع عکس ها در روز موقعي است که آفتاب در حال درخشندگي است ولي بايد سعي شود که براي کنتراست بودن و نداشتن سايه تند از نور آفتاب که به طور مايل تابيده شده استفاده گردد . - نکته ديگري که در عکسبرداري از مناظر طبيعت بايد بدان کمال اهميت را داد جسم يا شيئي است که در جلوي عکس بايستي قرار گيرد، زيرا زمينه جلوي عکس باعث مي گردد که مناظر طبيعت برجسته تر و با عمق بهتر نمايان گردد . اگر همان عکس را بدون داشتن زمينه جلو عکسبرداري کنيد کاملاً به بي عمقي عکس پي خواهيد برد . پس سعي کنيد در موقع عکسبرداري از طبيعت شاخه درخت، شاخه گل، بوته، علف، تک درخت و بالاخره جسمي را در جلوي عکس قرار دهيد و اين جسم بايستي در 1/4 سمت راست يا چپ عکس قرار گرفته باشد و اگر در وسط عکس ثبت شود ارزش واقعي و طبيعي خود را از دست مي دهد . - براي عکسبرداري از ريزش برف و باران در عکسهاي سياه و سفيد با فيلتر قرمز داراي عکسي دراماتيک و جالب خواهيد شد و براي نشان دادن رنگ سبز درختان و چمن ها استفاده از فيلتر سبز توصيه مي شود . - در مناظر مه و باران و گردوغبار و دود، حالت «ضدنور» يا «نيمه ضدنور» تصاوير جالبي را ايجاد مي کند. (نيمه ضد نور : اگر منبع نور در روبه رو نباشد و به طور مايل به موضوع بتابد تصوير حاصل شده را «نيمه ضد نور» مي نامند. )
سبزي ها و درخت ها
در عکاسي سياه و سفيد براي اينکه سبزي ها و درخت ها که اکثراً در تصاوير طبيعت وجود دارند با جزئيات کامل ثبت شوند از فيلتر سبز زرد (فيلتري که سبز آن بيشتر از مقدار زرد آن مي باشد) يا فيلتر سبز استفاده کنيد . خصوصاً در عکاسي سياه و سفيد به علت اينکه درجات رنگ سبز در عکس به صورت درجات مختلفي از خاکستري ثبت شود استفاده از فيلتر توصيه مي شود . چمن ها و شاخه هاي درختان با وزش باد به حرکت در مي آيند . اگر بخواهيد اين حرکت را القا کنيد مي توانيد از سرعت هاي کم مانند 1/30 ثانيه استفاده کنيد، زيرا سرعت هاي زياد مثل 1/500باعث ثابت شدن موضوع مي شوند .
زير درختها
بهترين حالت در فصل بهار يا پاييز مي باشد که درختان کم برگ تر هستند . بهتر است شرايط زير را اجرا کنيد : 1- بهترين حالت ضدنور يا حداقل نور مايل مي باشد . در حالت ضد نور بايد دوربين در نقطه اي قرار گيرد که نور به طور مستقيم بر عدسي نتابد . 2- کمپوزيسيون در تصوير بايد به درستي انتخاب شود . در واقع نقطه ديد بايد طوري باشد که درختان به تدريج کوچک و کوچکتر شوند تا بُعد را القا کنند . 3- دوربين را براي فاصله نزديک تنظيم کنيد تا پلان اول عکس کاملاً واضح باشد . 4- به علت ايجاد ميدان وضوح بيشتر، از بسته ترين ديافراگم استفاده کنيد .
آسمــان
يک آسمان ابري يا آسمان غروب يا طلوع مي تواند موضوع زيبايي براي عکاسي باشد . مواردي که بايد در عکاسي از آسمان رعايت شود به قرار زير است : 1- محاسبه نور بسيار با اهميت مي باشد . نور زياد يا نور کم نتيجه مطلوب را حاصل نمي کند . 2- بهتر است که در قسمت پايين عکس نوار باريکي از زمين ديده شود تا آسمان بيشتر جلب توجه کند (ايجاد کمپوزيسيون مناسب). 3- در استفاده از فيلترها بايد دقت کافي به عمل آيد، در عکاسي سياه و سفيد : الف ـ اگر بخواهيد آسمان لطيف و ملايم با ابرهاي سفيد را اراه دهيد بهتر است از فيلتر زرد يا زرد سبز استفاده کنيد . ب ـ اگر بخواهيد آسمان تيره جلوه کند يا به سياهي بزند مي توانيد از فيلتر نارنجي و قرمز استفاده کنيد .
دوردست هـــا
در بيابان و کوهستان فواصل دور به رنگ آبي روشن يا بنفش ديده مي شود . اين رنگ بنفش حاصل بخارات موجود در هوا مي باشد که به «پرده جوي» معروف است . وجود اين پرده جوي از وضوح تصاوير مي کاهد . استفاده از فيلترهاي رنگي نيز عملاً نتيجه مناسبي ندارد . بهترين راه عکاسي زماني است که از لحاظ جوي اثر اين «پرده جوي» کمتر مي باشد ؛ مانند صبح يا عصر يک روز آفتابي يا هواي صاف پس از بارندگي، مي توان با استفاده از فيلتر U.V قدرت اين پديده را کم کرد . البته قابل ذکر است ايجاد کمي ناواضحي در پلان عقب عکس، ايجاد عمق و بُعد مي کند .
دريــــــا و آب ها
دريا و ساحل مجموعه اي از زيباترين مناظر طبيعت مي باشند ؛ امواج دريا، امواج کف آلود ساحل، شن هاي ساحل، گياهان ساحلي، قايق ها و همچنين رودخانه ها . براي اينکه عکس هاي فوق حداقل و کمترين مشکل را داشته باشند بهتر است موارد زير را به خاطر بسپاريد : 1- در کنار دريا اشعه ماوراي بنفش (U.V) بسيار زياد مي باشد، بنابراين بايد از فيلتر ماوراي بنفش يا U.V استفاده کنيد . 2- نبايد با استفاده از فيلترهاي متعدد زرد و سبز که مانع نفوذ اشعه آبي هستند رنگ آب دريا را تيره تر از حد طبيعي نشان داد . در واقع بايد از فيلترها به طرز صحيحي استفاده کرد. 3- براي آنکه امواج واضح ديده شوند وبعلت تکان خوردگي محو و ناواضح نشوند بهتر است از سرعت هاي بالا مثل 1/250 يا 1/500 استفاده کنيد، اما استفاده از سرعتهاي بالاتر مثل 1/1000 امواج را يخ زده ومنجمد مي کنند. 4- فاصله دوربين را براي اولين رديف امواج تنظيم کنيد . 5- در حد امکان ضد نور عکس بگيريد به علت انعکاس شديد نور آفتاب در کنار دريا حساب هاي نور سنج ها به سوي پرنوري گرايش مي يابند . 6- سعي کنيد کمپوزيسيون هاي جالبي براي تصاوير انتخاب کنيد .
کوه هاي بلــــند
در کوه هايي که ارتفاع زيادي ندارند با مشکلي برخورد نمي کنيد، اما در ارتفاعات بالاتر از 2000 متر اشعه ماوراي بنفش بسيار زياد مي شود . 1- مي توانيد از فيلتر U.V استفاده کنيد . 2- اگر خواستيد حالت هاي خاص مانند آسمان خيلي تيره ايجاد کنيد مي توانيد از فيلتر زرد و نارنجي استفاده کنيد .
بـرف
1- براي عکاسي در مناظر برفي مهمترين چيزي که بايد مد نظر داشت نور آفتاب مي باشد . زماني که آفتاب در پشت ابر مي باشد عکاسي نياز به مهارت و تجربه دارد . اما زماني که نور خورشيد مي درخشد سايه هاي زيبايي از درختان و خانه ها و انسان ها روي برف ايجاد مي شود . هر چه آفتاب پايين تر باشد به اين معني که نور مايل تر باشد حتي کوچکترين اشيا مانند دانه هاي برف يا جاپاي حيوانات به طرز زيبايي مشخص خواهند بود . زيباترين تصاوير در حالت ضدنور به دست مي آيد . 2- زماني که نور خورشيد مي درخشد، آسمان آبي رنگ مي باشد، بنابراين استفاده از فيلتر ماوراي بنفش بسيار مناسب مي باشد . 3- در زماني که سياه و سفيد عکاسي مي کنيد براي از بين بردن انعکاس و سايه هاي موجود در مناظر برفي مي توانيد از فيلتر زرد يا زرد سبز مناسب استفاده کنيد .
منبع : www.foto.ir