فرهت ، سمفوني بانوي ايراني را مي نويسد

سمفوني بانوي ايراني تا پايان تابستان امسال از سوي شاهين فرهت ارائه مي شود.
شاهين فرهت - که سمفوني هاي اخير او دماوند و خليج فارس با استقبال علاقه مندان موسيقي مواجه شد - اين بار براي بانوان ايران سمفوني مي نويسد.فرهت مي گويد: اين اثر با استفاده از موسيقي ايراني و الهام از آن در چهار بخش نوشته مي شود. در اين اثر، به تاريخ گذشته ايران از ابتدا تا امروز نظري مي اندازيم و شرايط تاريخي را از ديرباز تا امروز مرور مي کنيم.
همچنين در اين سمفوني گروه کر مشارکت زيادي دارد.به گزارش ميراث خبر ، فرهت هنوز در استفاده از شعر براي اين سمفوني مردد است. او مي گويد: من با اجراي شعر فارسي به وسيله کر مخالفم.
فکر مي کنم شعر ايراني به آن زيبايي که مي تواند دکلمه يا خوانده شود ، نمي تواند با کر اجرا شود. وقتي شعر فارسي با کر اجرا مي شود ، کاملا مفهوم نيست.
فرهت در پايان اضافه کرد: اين سمفوني را هم طوري مي نويسيم که در ايران و توسط نوازندگان ايراني قابل اجرا باشد. 2سمفوني خليج فارس و امام رضاي اين آهنگساز به ترتيب از سوي ارکستر سمفونيک تهران و ارکستر سمفونيک صداوسيما اجرا مي شود.

امسال وقتي گرمي (Grammy)برگزار شد همه گفتند که جاي ري چارلز در اين مراسم واقعا خالي بود. ري چارلز ، موسيقيداني که 9 ماه پيش با يک بيماري کبدي از پا درآمد و جان سپرد ، «غايب حاضر» در گرمي امسال لقب گرفت.
«غايب حاضر» نه تنها برنده 8جايزه اين مراسم شد، بلکه بزرگان موسيقي را هم واداشت که با اجراهاي زنده ، ياد و خاطره او را زنده نگه دارند.
جيمي فاکس هم که براي ايفاي نقش چارلز در فيلم «ري» نامزد اسکار شده بود ، در مراسم گرمي امسال حاضر شد و ترانه «جورجيا در ذهن من» را خواند و آن را به «دوستداران ري چارلز» تقديم کرد.اگر چه بعضي کارشناسان معتقدند سام کوک و جکي ويلسون را بايد پيشگامان سبک سول (Soul) دانست ، اما اين سبک را اغلب اهالي موسيقي با اسم ري چارلز مي شناسند. واقعيت هم همين است که «ري» با اضافه کردن چاشني هايي از آراند بي (RB)دهه 50 و عناصري از جاز و بلوز و حتي سويه هايي از کانتري دهه 60 ، سبک سول را متحول کرد.
زندگي اين آهنگساز و نوازنده چيره دست کي بورد -که در رهبري ارکستر هم فوق العاده بود - پر از فراز و نشيب هاي خواندني است. ري چارلز رابينسون در 23 سپتامبر 1930 در شهر آلباني ايالت جورجيا متولد شد و رابينسون را خيلي زود از نام خانوادگي اش حذف کرد تا او را با ري رابينسون (مشت زن مشهور) اشتباه نگيرند. پدرش يک مکانيک ساده بود و خانواده اش هم بسيار فقير. پنج ساله بود که برادرش را از دست داد و هنوز شش سالگي اش کامل نشده بود که بدنبال بيماري گلوکوم (افزايش فشار داخلي چشم)، بينايي اش را هم از دست داد و به ناچار ، به مدرسه دولتي سنت آگوستين رفت که مخصوص کودکان ناشنوا و نابينا بود.
تئوري موسيقي را در همان مدرسه و با استفاده از خط بريل ياد گرفت و کم کم با نوازندگي سازهاي مختلف آشنا شد.
پدر و مادرش را هم در اوايل نوجواني از دست داد و خيلي زود مجبور شد با نوازندگي پيانو در مکان هاي مختلف ، خرجش را خودش در بياورد. سال 1947 با پس انداز مختصري که فراهم کرده بود ، به سياتل رفت و همانجا و همان موقع با کوئينسي جونز آشنا و رفيق شد و اين رفاقت را تا آخر عمرش ادامه داد. ري چارلز اولين کارش را پيش از پايان دهه 40به بازار فرستاد اما اولين باري که يکي از ترانه هايش در فهرست ده ترانه برتر RB قرار گرفت ، سال 1951بود. نام ري چارلز با همين ترانه بر سر زبانها افتاد: «بگذار دستت را بگيرم».
در همين سالها بود که به عنوان نوازنده پيانو به گروه مطرح «گيتار اسليم» پيوست و در کنسرت هاي متعددي با اين گروه همکاري کرد. اما وقتي «ري» به جادوي صداي بم وخش دار خودش واقف شد ، همکاري با گروه را کنار گذاشت و مستقلا شروع کرد به ضبط کارهاي ماندگاري که البته در آن روزها با نام «سول» شناخته نمي شد.
شاهکارهايي همچون «غرقه در اشک »، «خيابان خلوت» و «زمان مناسب» محصول همين سالهاست.

اين ترانه ها اگرچه همگي زيبا و شنيدني بودند اما ترانه اي که «ري چارلز» را در صدر جدول ترانه هاي برتر پاپ نشاند، ترانه اي بود با عنوان «چه بگويم؟».او مجموعا در دهه 60 ميلادي هم پرطرفدار و مقبول باقي ماند، هر چند که در سال 1965 بنا به دلايلي به مدت يک سال از صحنه موسيقي دور افتاد. اما آن سال هم به هر ترتيب گذشت و «ري» دوباره به صحنه برگشت: با موسيقي خاص خودش که در عين زيبايي ، بسيار ساده بود و البته با راک و حتي سول فاصله گرفته بود و بيشتر به موسيقي عامه پسند پاپ نزديک شده بود.
ري چارلز از ابتداي دهه هفتاد افت کرد و ديگر نتوانست شاهکارهايش را تکرار کند اما عجيب ترين نکته در طول فعاليت حرفه اي اين خواننده/آهنگساز ، همين بود که او آنچنان در حال و هواي پاپ غرق شده بود که ديگر به سبک سول علاقه اي نشان نمي داد ، هر چند که اغلب اهالي موسيقي انتظار داشتند که سبکي را که او خودش پايه گذاري کرده بود، ادامه بدهد. اما اين تنها کار عجيبي نبود که در فعاليت حرفه اي «ري چارلز» جلب توجه مي کرد.
او در دهه 90 و در کمال تعجب حاضر شد براي يک شرکت نوشابه سازي ترانه اجرا کند(!) که اين کار هم البته به مذاق اهل موسيقي خوش نيامد. «چارلز» در همين اواخر يعني در سال 2002 آلبومي منتشر کرد که در آن به اجراي مشترک با چند خواننده ديگر پرداخت ؛ خوانندگاني نظير بي بي کينگ ، ويلي نلسون ، مايکل مکدانلد و جيمز تيلور. کم کم بيماري کبدي اش رو به وخامت گذاشت تا اين که در سال 2003 تحت عمل جراحي پيوند قرار گرفت و برنامه اي را که براي اجراي کنسرت در سراسر امريکا تدارک ديده بود ، به ناچار لغو کرد.
پيشگام «سول» و ستاره بي چون و چراي RB سه ماه بعد در 10 ژوئن 2004 در منزل شخصي اش واقع در بيورلي هيلز از دنيا رفت.
او در طول فعاليت حرفه ايش ، دوازده جايزه گرمي را در کارنامه هنري خود ثبت کرد که آخرينش برمي گردد به سال 1993 ، که «ترانه اي براي تو» به عنوان بهترين ترانه سبک RB معرفي و تشويق شد.
ري چارلز يکي از پيشگامان مبارزه با تبعيض نژادي بود که بارها و بارها کنسرت هايي به نفع اين نهضت برگزار کرد. از او 12 فرزند و 20 نوه باقي مانده است(!) او در زندگي نامه اي که در سال 1978 و با عنوان «برادر ري» منتشر کرد ، نوشت: «من با همين موسيقي که در وجودم بوده پا به اين دنيا گذاشتم و در رابطه با موسيقي فقط مي توانم همين يک جمله را بگويم که: موسيقي از ابتدا بخشي از وجود من بود چيزي مثل خون و اکنون هم موسيقي براي من نوعي ضرورت است ، يک چيز اجتناب ناپذير ، چيزي مثل آب يا غذا.»

                                                                                       جام جم

انواع موسیقی

چنان که میدانید اولین معلم موسیقی بشر ، طبیعت بوده و انسان این صنعت را از او تعلیم گرفته و سپس در اثر هوش و ذکاوت خداداد رفته رفته آن را تکمیل کرده به طوری که امروزه تنها نمی توان گفت موسیقی صنعت است بلکه در عین حال حاضر هنر است و علم و زبان ، که ما امروزه شاهد این گفته هستیم که هنر مرکز زندگیست .

 ارسطو فیلسوف بزرگ ، (فلسفه) را به دو شعبه تقسیم کرده :

فلسفه عملی و فلسفه نظری

فلسه نظری شامل ریاضی و طبیعی و علم الهی است و موسیقی هم یکی از شعب ریاضی به شمار میرود . فیلسوفان اسلام هم تقسیم بندی ارسطو را در کتابهای فلسفه ذکر کرده و موسیقی را جزء ریاضی محسوب داشته اند . پس موسیقی یکی از شعب ریاضی است و در حقیقت به جرأت میتوان آن را علم موسیقی گفت .

به طور کامل موسیقی به دو قسمت تقسیم میشود.

موسیقی سازی و موسیقی آوازی

عنصر اصلی موسیقی یعنی صوت و زیرو بمی اصوات در اثر نسبتهای ریاضی پیدا میشود . از طرف دیگر چون تمام قواعد موسیقی مانند ریاضی ، مسلم و بدون تغییر نیست و ذوق و قریحه سازنده و نوازنده هم در آن دخالت تام دارد . پس میتوان آنرا هنر نامید . پس موسیقی در عین حال دارای دو جنبه است . جنبه های علمی و جنبه های هنری .

همچنین موسیقی را میتوان به زبان هم تعبیر کرد زیرا همان طوری که از زبان ترکیب حروف ، کلمات و جمله ها تشکیل میشود ، ازترکیب اصوات و صدا ها هم جمله های موسیقی پدید می آید .

موسیقی عملی عبارت از نواختن ساز یا خواندن آوازی است و موسیقی نظری شامل قواعدیست که بدان وسیله بتوانیم صدا هارا بنویسیم و آنهارا با یکدیگ ترکیب کنیم .

در مجالس جهت هر کس چه باید خواند و اجراء کرد :

اگر مردم مجلس مرطوب و سفید پوست باشند باید کم تر نغمات بم بنوازد چون عراق و راست و مخالف و نهفت ، و لازمیات این پرده آهسته بنوازد تا چون به گوش این طایفه آید بنابر تری که در دماغ ایشان است موجب بهجت و سرور این طایفه گردد از عیش بهره مند گردند . اگر مردم مجلس سیاه پوست و خشک اندام و لاغر باشند باید که ابریشمهای تند و تیز مضروب کند چون سه گاه ویزیزو زابل مغلوب و سلمک و هرچه بدین ها نسبت دارد تا باعث سرور ایشان گشته از سر هستی خویش خاسته جان و زر را از صاحب این فن دریغ ندارند. اگر مردم مجلسی معتدل القامه ، اصفر اللون باشند باید که ضارب نغمات معتدل ممتزج خواند چون عشاق و رهاوی و حجاز و گوشت و عجم.

اگر اهل بزم مردم دراز بالای گندمگون باشند باید زنگوله و نهاوندی و رهاوی و حجاز و بوسلیک و پنجگاه خواند.

اگر مردم مجلس کوتاه قد ، سرخ چهره و کبود چشم باشند باید نغماتی چند بنوازند که نسبت به مریخ داشته باشد چون ماهور ، نهفت ، گردانیه و نوروز خارا.

اگر اهل مجلس کوچک سر و بزرگ روی باشند دوگاه و حسینی نواز و اگر بزرگ سر و کوچک دندان باشند مخالف و عراق نوازد. و اگر بسیار بلند قد و سفید پوست باشند ماهور و حجاز خواند بر حسب کواکب سبعهء سیاره .

ازرساله موسیقی

بهجت الروح تالیف عبدالمومن

بن صفی الدین

 گرد آوری و تدوین : جعفر سیامکی

آخر شهريور ماه امسال قرار بود بزرگ ترين رويداد موسيقي سال در شيراز اتفاق بيفتد ؛ اما با گذشت يک ماه از پاييز هنوز خبري از اجراي «ارکستر سمفونيک جهان» در پايتخت هخامنشيان نيست.
کيخسرو پورناظري ، اولين کسي بود که خبر برپايي اين برنامه را داد و بعد فرزندش تهمورث پورناظري با چند رسانه گفتگو کرد تا مرداد ماه سال 82 با اعلام خبر برپايي کنسرتي عظيم با حضور نوازندگاني از اقصا نقاط جهان و با همکاري گروه «شمس» به پايان برسد. اين کنسرت قرار بود اواخر تابستان که هواي شيراز هم به قول حافظ معتدل تر مي شود ، برپا شود ، اما اين اقدام صورت نگرفت و حالا هم که فصل سرما دارد از راه مي رسد. در حالي که ايسنا خبرگزاري دانشجويان ايران از نگراني کيخسرو پورناظري به خاطر احتمال اجراي اين برنامه در فصل سرما، آن هم به دليل به طول انجاميدن مراحل اداري خبر مي دهد. فرزندش تهمورث پورناظري از انديشيدن تمهيداتي براي اين موضوع سخن مي گويد. «اگر برنامه در فصل سرما برگزار شود احتمالا آن را به 2 بخش تقسيم مي کنيم و در 2 فاصله زماني اجرا خواهيم کرد ، بخش اول در يک سالن سرپوشيده و بخش دوم در فضاي آزاد.» تهمورث در حالي اين جملات را به «جام جم» مي گويد که مطمئن است «تا 10 روز ديگر تکليف اين برنامه به صورت قطعي مشخص خواهد شد.» در عين حال ، رهبر گروه شمس يعني کيخسرو پورناظري به خبرگزاري ايسنا مي گويد: «اميدوارم روند اداري کارها شتاب بيشتري بگيرد.» و تهمورث پورناظري از روند برنامه ريزي ها و طي مراحل اداري گلايه مي کند. برپايي اين برنامه که قرار بود با 40 نوازنده و همخوان از کشورهاي هند ، مکزيک ، مصر ، فرانسه ، آلمان ، روماني ، اکراين ، اتريش ، روسيه ، ترکيه ، ارمنستان ، ژاپن ، چين و... اجرا شود ، به گفته تهمورث همچنان به قوت خود باقي است.

او در عين حال از رايزني با نوازنده ها و ارکسترهاي سمفونيک و فيلارمونيک کشورهاي مختلف خبر مي دهد. او مي گويد: اين برنامه بدون رهبر ارکستر برگزار مي شود و وقتي از او مي پرسيم که بدون رهبر برنامه اجرا کردن مشکل نيست جواب مي دهد: «چرا ، خيلي». شنيدن دليل آنها براي استفاده نکردن از رهبر ارکستر براي اين اجرا هم در نوع خود جالب است : «اين اجرا ، فقط يک برنامه موسيقي نيست ، بيشتر يک کار نمادين است که همدلي و همراهي هنرمندان را با هم نشان مي دهد و به همين دليل ما مي خواستيم همه مليت ها در کنار هم بنشينند و برنامه اجرا کنند. به هر حال ، خانواده پورناظري حالا از مشخص شدن تکليف اين برنامه تا 10 روز آينده خبر مي دهد ، اما معلوم نيست اين خبر هم به سرنوشت خبر برپايي برنامه در شهريور ماه دچار مي شود يا نه؟.

                                                                                 ج - سیامکی  

سمفوني امام رضا (ع) ساخته شده و سازنده آن ، شاهين فرهت منتظر فرا رسيدن مناسبتي است تا شاهد اجراي اين سمفوني باشد.
بايد ديد اين سمفوني چه زماني فر صت اجرا مي يابد چرا که همزمان با اعلام اين خبر از سوي فرهت ، خبرها از اجراي سمفوني «دماوند» در ارمنستان حکايت دارد.

خبر گزاري مهر ديروز گزارش داد سمفوني دماوند که توسط شاهين فرهت ساخته شده ، سالهاست که از خلق آن مي گذرد اما هيچ وقت امکان اجراي آن در ايران فراهم نشد. البته حالا اين طور که رضا مهدوي رئيس مرکز موسيقي حوزه هنري مي گويد: حوزه هنري آستين بالازده تا اين اثر را منتشر کند و اصلا اجراي اين اثر در ارمنستان براي ضبط کيفي اين سمفوني است.

در اين بين فرهت اوضاع به هم ريخته ارکستر سمفونيک ايران را دليل اصلي اجرانشدن سمفوني دماوند در کشورمان مي داند. البته او زياد هم نااميد نيست و هنوز اميدوار است سمفوني که درباره زندگي امام رضا (ع) ساخته است توسط ارکستر سمفونيک تهران اجرا شود. ارکستر سمفونيک که فرهت از به هم ريختگي آن سخن گفته بود ، پس از استعفاي ايرج صهبايي از رهبري دائم آن ، مجددا در اختيار فريدون ناصري قرار گرفته است.

در اين بين اما چند مدتي را ارکستر سمفونيک بدون رهبر سپري کرد که دوره خوبي براي اين ارکستر نبود. البته فرهت اجرا شدن را دليل ساخت سمفوني امام رضا (ع) نمي داند: «من از سالها پيش که در سوئد بودم به ساخت يک سمفوني درباره امام رضا (ع) فکر مي کردم و سعي داشتم در اين اثر از نوحه هاي قديمي نيز استفاده کنم». دليل استفاده از نوحه هاي قديمي را فرهت اين گونه توضيح مي دهد: «در بعضي از نوحه هاي قديمي تمهاي قوي و درخشاني هست که در ساخت چنين آثاري مي شود از آنها بهره گرفت». وي که براي ساخت اين سمفوني ، زندگي امام رضا (ع) را کامل مطالعه کرده است ، مي گويد: در زمينه موسيقي مذهبي ، آثار ما در مقايسه با موسيقي کلاسيک غرب محدود است ، در حالي که در بررسي آثار موسيقيدان هايي چون باخ شاهديم که آثار موسيقيايي بي شماري ، راجع به وصيت ساخته شده است ، پس چرا ما درباره شخصيت هاي مذهبي و قهرمانان خود سمفوني هاي بزرگ نسازيم. به هر حال بايد ديد اين سمفوني در ايران اجرا مي شود يا نه؟ پاسخ اين پرسش را زمان مي دهد.

                                                                       ج - سیامکی