...ارغوان با جمله امری گفته که از عرفان ایرانی بنویسم و تاکید کرده که برایش مهم است... نفهمیدم این سوال، سوالِ ارغوانِ خودمان است یا یک ارغوانِ ناشناس! ...به هر حال... نمی خواستم چیزی بنویسم چون برایم راحت نیست پاسخ دادن به این مدل سوالات...


وقتی آدم از عرفان می گوید اشاره به یک حس عمیق می کند...حس معمولا در غالب کلمات نمی گنجد و توضیح دادنی نیست... کدام یک از عرفا توانسته اند جنس عرفان شان را توضیح بدهند؟! مولانا توانست نوع عشقش را توصیف کند یا حافظ چرایی آزاده گی اش را؟! حتی کسانی که این روزها سعی می کنند عقاید کسانی مثل اشو را توضیح بدهند، فقط با جملات و مفاهیم تکراری سعی می کنند، آدم را در فضای حسی آن ها قرار دهند اما آیا خود آن حس به خصوص را می توانند به آدم القا کنند؟...


به همین دلیل شرمنده... نمی توانم از عرفان ایرانی بگویم، آن هم در قالب کلمات و حد و حوصله ی یک پستِ وبلاگی. اما خب... برای این که زیاد هم شکمی و بی حساب حرف نزده باشم، بد نیست که از فلسفه ی ایرانی بگویم و به علت جامعیت موارد آن تنها بر همین مورد خاص -چگونگی ارتباط خدا و شیطان و انسان- فوکوس می کنم:


...زرتشت، اهورا مزدا را با شش صفت متعالی مربوط می دانست که همه معنوی و از جنبه های والای یزدان است. بعدها این صفاتِ خاص اهورایی، با عقیده کهن هند و ایرانی ها -که اولین طایفه ای بودند که در ایران می زیستند- در آمیخته و به صورت فرشتگان مقربِ درگاه اهورامزدا یا وزیران و کارگزاران او، عهده دار سرپرستی بخشی از آفرینش های نیک گشتند.


در راس این شش فروزه ی ایزدی که امشاسپند نام گرفتند، سپنتامینو قرار گرفت که از صفات اهورا مزدا بود به معنای روح مقدس و خرد پاک. سپنتامینو نگاهبان انسان است. سایر امشاسپندان ها به ترتیب عبارتند از بهمن که نگاهبان جانوران، اردیبهشت نگاهبان آتش، شهریور نگاهبان فلزات، سپندار مذ نگاهبان سرزمین ها، خرداد نگاهبان آب ها و مرداد که نگاهبان گیاهان بودند.


در برابر هر کدام از صفات الهی، یک صفت اهریمنی را قرار دادند. به عنوان مثال در برابر سپنتامینو، انگره مینو یا اهریمن را قرار دادند به معنای روح خبیث و ناپاک.


از آن جایی که سپنتامینو بهترین و کامل ترین صفت یزدان به شمار می رفته است، در اوستاهای بعدی به اشتباه، اهورا مزدا جایگزین سپنتامینو شده، در راس امشاسیپندان ها و در برابر انگره مینو یا اهریمن قرار گرفته است. همین اشتباه موجب شکل گیری یکی از اشتباهاتی شده است که به دین زرتشت وارد گشته است. چرا که به خیال این که زرتشتیان مقام اهریمن را تا حد اهورا مزدا بالا برده اند، مسئله ثنویت دین زرتشت مطرح گشت! در صورتی که اهریمن در برابر سپنتامینو قرار داشته است، نه در برابر و همپایه ی اهورامزدا!


در زیر نام و معنای هر هفت امشاسپند آمده است. همچنین نام و معنای دیو مخالفِ مربوط به هر امشاسپند:


1. سپنتا مینو (ذات مقدس و خرد پاک) = انگره مینو یا اهریمن (روح خبیث و ناپاک)
2. بهمن (اندیشه نیک) = اکومن (اندیشه ناپاک)
3. اردیبهشت (بهترین راستی و پاکی) = ایندر ا (دیو کفر و گمراهی)
4. شهریور (نیروی شهریاری، تسلط بر خویش)= سئورو (دیو آشوب و خود سری)
5. سپندارمذ ( عشق و فروتنی) = نانگ همه ئیتی (دیو غرور و عصیان)
6. خورداد (رسایی و کمال) = تاریچ (دیو تنگی و قحطی)
7. امرداد (بی مرگی و طول عمر) = زاریچ (ناخوشی و مرگ و فساد)


و اما... نکته ی مهم و قابل تامل در این مورد، این است که در فلسفه ی ایران باستان تمام این ها (فرشته، اهریمن و دیوها) واقعیت دارند، ولی هستی ندارند. آن ها نماد هستند و فقط در عالم نسبیت و اندیشه ی آدمی ظاهر می شوند و تنها تاثیر آن ها بر حواس قابل درک است.


نیستی شر و فقدان یا نقصان جوهر هستی در هست هاست. والاترین فقدان در وجود انگره مینو یا اهریمن متجلی است. به تعبیری ساده تر فقدان ذات مقدس و خرد پاک است که موجب شکل گیری روح خبیث و ناپاک می گردد. پیشینیان این عدمِ محض را اهریمن نام نهاده اند که در حقیقت یک مفهوم ذهنی است که فقط در عالم ذهن وجود دارد و نه در جهان هستی... اهریمن آفریدگار نیست. اختیار ندارد. به خودی خود قدرت ندارد. او تنها در صورت فقدان سپنتانینو است که قدرت پیدا می کند، آن هم نه در جهت خلق و آفرینش، بلکه در جهت ویران گری. یک بار دیگر تکرار می کنم. در فلسفه ی ایران باستان اهریمن واقعیت دارد ولی هستی ندارد!


می بینید که بسیاری از ایرادات و نواقصِ اسطوره ها و افسانه های سامی در این جا منتفی است.


این که چرا یک موجود عاصی و نافرمان اختیار تام می یابد تا اشرف مخلوقاتی که به اعتقاد بسیاری از فرقه های اسلامی مثل حنفی و شافعی یک موجود کاملا مجبور است یا به اعتقاد شیعه، نیمه مجبور- نیمه مختار است را بشوراند!... یا این که چرا خداوند که مهربان و دانای مطلق است تنها خوبی ها را نیافریده و بدی و فقر و بیماری هم آفریده... تمام این ها با این فلسفه توجیه می شوند... خداوند بدی نیافریده، بلکه فقدان خوبی است که بدی را خلق می کند. به عنوان مثال بیماری به خاطر فقدان سلامت حادث می شود و فقر به علت نبود ثروت. نکته مهم این که انسان است که می تواند بستر ایجاد خوبی، نیکی، کمال و... را مهیا کند.


با ذات پاک و خدایی است که می توان جلوی بروز ذات پلید و اهریمنی را گرفت... با فکر نیک، مثبت، سازنده و زاینده است که می توان فکر ناپاک ، منفی، ویران گر و مخرب را از بین برد... با راستی و درستی است که می توان از بروز گمراهی و خطا جلوگیری کرد... با فرمانروایی و تسلط بر خویش است که دیو خودسری و اخلی گری جان می دهد... تنها عشق و فروتنی می تواند غرور، خودخواهی و خودبینی را از بین ببرد و ...


مجموع صفات یزدان که تعدادی از آن ها در بالا نام برده شد، با اهریمن و دیوان در دو قطب مخالفند. صفات اهورایی (امشاسپندان) معرف آفرینندگی، فراوانی، بخشندگی، افزایندگی، مهر، عشق، دوستی، هم آهنگی، پیشرفت و هر آن چه خوبی است، می باشد و اهریمن و دیوان معرف ویران گری، کاستی، آز، فرومایگی، حسادت، دشمنی، نا هم آهنگی، پسگرایی و هر آن چه بدی است.


درونی کردن فروزه های مقدس و صفات اهورایی به منزله ی –البته به صورت غیر مادی و غیر فیزیکی- تجسم خارجی دادن به نیکویی و سازندگی است. در واقع الگویی برای ایجاد آرمان شهر زمینی است. آرمان شهری که خشت هایش را، نه اهریمن یا شیطان، بلکه آدم هایی که با راستی و نیکی سر سازش ندارند، از مهر، عشق و دوستی گریزانند و بداندیشی، بد گفتاری و بد کرداری را در خود نهادینه کرده اند، ویران می کنند!


بنابراین مساله اهریمن در فلسفه ی ایران باستان نه تنها پیچیده و معما گونه نیست، بلکه بسیار روشن و قابل فهم است...

شکرِِ خدا... این جا همه چیز خوب است یا لاقل به نظر، چنین می رسد. در طرف شرق کوه را می بینی و کاج های سوزنی شکل را، که دستی کاشته شده و اکنون مبدل به جنگلی منظم گشته اند؛ ...لطف جنگل های طبیعی را ندارد اما جنگل است دیگر... آن هم در حاشیه ی کوه!

رو به رو میدانی است منحصر به فرد و مستطیلی شکل که در هر فصلی رنگِ خاصی به خود می گیرد. در این فصل بیشترین رنگی که به چشمت می خورد سبز کاهویی براق است. درست در مرکز میدانِ مستطیلی، حوض های به هم متصل را می بینی با فواره های همیشه باز...

این جا یکی از نادر جاهایی است که هنوز رنگین کمان نقش می گیرد و به افسانه ها نپیوسته است، آن هم با هفت رنگ کاملا متمایز! گاهی صدای زوزه شغال می شنوی، گاهی دم بچه روباه ها را که تند و تیز در حال دویدنند می بینی، ...حتی اگر بخت یارت باشد، می توانی خارپشتی محجوب را به دام بیندازی و از خلقتش در عجب بمانی...

گذشته از مظاهر طبیعی، در طرفِ غرب، هر پگاه، زنده ترین و مهیج ترین نظام های به هم تنیده ی اجتماعی را می توانی ببینی...

این جا گاهی آن چنان دنج و خلوت است که تو می پنداری، در هیچ کجای دیگر از این کره ی خاکی چنان آرامش و انزوایی به دست نخواهی آورد... دمِ صبح، اگر بی خواب شوی، می توانی پابرهنه، روی چمن های شبنم زده بدوی تا ته دشتِ سهراب، یا بروی سر کوه، به امید یافتن نوری، ریگی، لبخندی...

در عوض گاهی چنان زنده و پویاست که به مدد گرما و انرژی ایی که در فضا موج می زند، می توانی خون یخ زده ی رگ های آبی متورمت را به جریان بیندازی و به بالاترین حد منحنی سینوسی ات برسی...

با تمام این احوال... این جا هم... آدم هایی دارد که به خود حق می دهند دست روی شخصیتت بلند کنند، به طرز فکرت پسوند ایسم بچسبانند، به ظاهرت ایراد بگیرند و محکومت کنند به هزار تا فرقه ی کوفت و زهرماری که تو حتی اسم شان را هم نشنیده ای. آن هم آدم هایی که به نظرت، حقیر و کوچک هستند. بدتر آن که طوری همه ی این کارها را می کنند که در طولانی مدت، به خودت می گویی: "نکند حق با آنها باشد؟!"...

این است که این جا  هم... زندگی آن قدرها که به نظر می آید، خوب و خوش نمی گذرد. شاید بشود کار سخت و شکنجه بدنی را تحمل کرد، اما شکنجه روحی را نه...

دیرزمانی است که مانده ام بین لذت احساسِ حجم سبزِِ این جا و نفرت از سردی نگاهِ همیشه سیاسی آدم هایش، کدام را برگزینم؟!

يه کم گرفتارم... نمی تونم زياد رو خط باشم... فقط اورژانسی اومدم بگم که به نظر می رسه تعيين پنج اسفند واسه جشن سپندار مذگان مناسب تر باشه... بد نيست اگه می خوايم حرکت فرهنگی کنيم، منسجم تر عمل کنيم... می دونم که خودم سال 83 (در اين جا) بيست و نهم بهمن را روز سپندارمذ اعلام کرده بودم... دليل داشت اين کار... يکی اين که با محاسبه ی من روز پنج اسفندِ ساسانيان مقارن با بيست ونهم بهمن امروزی بوده و می خواستم مثلا ذات اون روز حفظ بشه... ديگه اين که با اعلام سپندار مذ در 29 بهمن، اين روز به والنتاين نزديک تر می شد و می تونست والنتاين را تحت الشعاع قرار بده!

....

اما از امسال من هم پنج اسفند را روز سپندارمذ می دونم. بازم دليل دارم. شايد در بين صاحبنظران در قسمت تطببِق تقويم باستان با تقويم امروزي، کسی بهتر از دکتر غياث آبادی نباشه... با صحبت هايي که  با ايشون داشتم متقاعد شدم که تعيين پنج اسفند براي اين جشن به واقع نزديک تر است. به قول ايشون منطقی نيست اسم جشن برگرفته از سپندار مذ يا اسپندار مذ يا اسپندگان (اسفند امروزی) باشه اما اونو ماه بهمن بگيريم! به هر حال برای قدرت بخشيدن به موج فرهنگ سازی که در اين رابطه می شه، بهتره هماهنگ بشيم. در واقع از روز اول هم سياست فصلنامه، هم سايت زنده رود اين بوده که تغييرِ تقويم اعمال نشه. دليلش هم راه اندازی سايت به مناسبت جشن مهرگان در شانزدهم مهر سال 82 است به جای دهم مهر...سپاس گزار می شم اگه مسئولين سايت اين مسئله را در سياست گذاری هاشون لحاظ کنند...

... برداشتن موهای زیر ابرو همیشه عصب هایم را تحریک می کند. در میان عطسه های پیاپی است که زنگ می زنی و بهانه خوبی می شوی برای رها شدن از دست آرایش گر سمج ! با خود فکر می کنم باید دیگر وقتش رسیده باشد و دنبال نشانه های home sick در صدایت هستم... صدایت اما شاد است و هیجان زده... از مرکز خریدهای آن جا می گویی و این که جای مرا خالی می کنی برای خرید زلم زیمبوهای فانتزی، خرمهره های رنگی و گوی های شیشه ای آکواریوم وار!

در جواب سوال من با اطمینان می گویی مهاجرت  درست ترین تصمیم زندگیت بوده است و خانه ات دیگر آن جاست و کیلومترها خشکی و دریاهای متعدد و بیم موج و گردابی چنان حائل مرا بر خود می لرزاند... با خودم فکر می کنم ده سال قبل، وقتی هم سن و سال امروز تو بودم شهامت  و قدرت ریسکم بیشتر بود یا کمتر؟!

...

..

.

باز همه جمعند...انگار یک بار دیگر گرفتاری ها فراموش شده...دویدن  دنبال روزمرگی ها نیز.. اما همه چیز به هم ریخته است.

... این رنگ سیاهی که در فضا موج می زند چیست؟ کسی که سیاه نپوشیده! هیچ کس گریه نمی کند!  شوک... بهت... ناباوری...  نگاه ها سرگردان و آویزانند... باز یک دلیل بچه گانه برای بغرنج ترین حالت ممکن!

... چه کسی جرات دارد به مادربزرگ بگوید؟!  آسپیره ی آب دهان خودت در خواب؟!  مگر می شود به این راحتی جان داد؟! چرا نشود؟! مگر آن بار که سنکوپ  کردی، افتادی و مهره های گردنت شکست، اگر عمه پیشت نبود، به همین راحتی این بار جان نمی دادی؟!

مادر بزرگ می آید. صبورانه گوش می کند و دم بر نمی آورد. باز غافلگیرمان کرده.. می دانم که وقتی ما آرام شدیم تا سالهای سال عزاداری خواهد کرد. به وقتش.. سر فرصت... در خلوت های شبانه!

چرا آن موقع که در مهمانی خداحافظی ات آمدیم کسی یادش نیامد؟! تمام آن مدتی که بوی پیاز و نعنا داغ فضای خانه را پر کرده بود یا آن موقع که داشتیم جلوی تو برنامه ی غذایی هفته آینده را با انواع غذاهایی که تو دوست داشتی تنظیم می کردیم تا دلت را تا تهِ دیگ بسوزانیم، کشک و بادمجان و صد البته خورش ماست... صبح جمعه کوه صفه و بعد هم یک شکم سیر با لقمه های توام زبان و مغز در کله پزی سرِ دروازه شیراز...به نظرت  این ها کافی ست در قیاس با زیباترین بندر جهان که تو هر روز می بینی و همراهی کانگاروهایی که به قول خودت می توانی در روزهای تعطیل فلاکس چایی ات را بچپانی در کیسه شان و ورجه ورجه کنان کنار ساحل بروی؟ و نسیمی که در بین موهایت می پیچد و کسی که در گوشت زمزمه می کند دموکراسی هم چیز بدی نیست ها...؟!

تا جایی که حنجره ام منبسط می شود بازش می کنم و داد می زنم.... تمام دادهای فرو خفته ی این سال ها را...

... چرا حداقل آن موقع که دست از مسخره بازی برداشتیم و با چشمانی اشکبار در بغل های هم سریدیم و روی بالکن عکس یادگاری گرفتیم کسی چیزی نگفت؟ چرا کسی یادش نیامد که ما یک بار زندگی می کنیم و زندگی آن قدرها جدی نیست که این قدرها به خود سخت بگیریم و فرصت های با هم بودن را از یکدیگر دریغ کنیم؟

چیزی نگو... می دانم... دقیقا به خاطر همین یک بار زیستن است که وسوسه می شویم تن به ناآزموده ها بسپاریم و زندگی خارج از چهار دیواری تنگمان را هم تجربه کنیم... اما...

...

..

.

از خواب که بیدار می شوم، بالش خیسِ خیس است و صدایم از فریادهای کشیده یا نکشیده، گرفته! باورت می شود؟!

سحرِ ما نیم روزِ شماست و تا ظهرِ ما شود و شبِ شما و تو از سر کار برگردی و من بتوانم زنگ بزنم، به اندازه ی یک قرن می گذرد... می گویی چه خوب که زنگ زدم و این که کلی دلت گرفته بوده و آن جا هیچ وقت خانه ی تو نمی شود و دلت هوای بوی قرمه سبزی کرده و صدای سوت زود پز...

فقط می گویم مراقب خودت باش... چه می توانم بگویم از ورای این همه خشکی و اقیانوسی که بین مان حائل شده است؟!

به گمانم مجموع هم خدا، هم خرما مال آن طرفی هاست. ما باید یا خدا را انتخاب کنیم یا خرما را!

... هِی می گی قدرتِ ذهن... قدرت ذهن می تونه هر ناممکنی را ممکن کنه!

.......

نمي دونی که من يه ذهنِِ در آستانه ی فلج شدن دارم با محال های متعدد...

.......

بعد از 30 ساعت بیداری و کار مداوم، شیرجه زدن در اقیانوسِ  وهم، بی خبری و خواب -از آن مدل خواب های کمایی- می تواند حسِ لمس مرگ را هم به تو ارزانی کند. تجربه ای متفاوت با تجربه ی آرتیست های از کما برگشته ی فیلم های میهنی...! به گمانم مرگ آن قدر ها هم ترسناک نیست...

همین چند روز پیش بود که برای جناب افراسیابی نوشتم فکر نمی کنم مشکلات ملت شریف و نجیب ایران با سمبل سازی و شعار دادن و این قبیل تمهیدات حل شود!

نمونه اش همین مانور زلزله ی جمعه...

از مدت ها قبل جهت این مانور  آماده باش داده بودند. معمولا زمان و مکان چنین مانورهایی در لحظه ی صفر اعلام می شود که ما به مدد همکار بودن چندین و چند ساله با رئیس هلال احمر اصفهان از روز قبل خبر دار شدیم. 5 صبح 23 آذرماه در حوالی علویجه...

به علت زمانِ شروع مانور و اتفاقات اخیر شهر  قرار بر آن شد که هیچ کدام از خانم ها با ماشین شخصی به محل نروند و برای تمام مسیرها ماشین با آرم سازمان و راننده دولتی در نظر گرفته شد.

راننده ای که من و  یکی دیگر از خانم ها را به محل برد، آدم جالبی بود. از آن آدم هایی که از اولین لحظه ی برخورد، چایی نخورده پسر خاله می شوند، احساس مسئولیت می کنند، دل می سوزانند، مدام می خواهند ساپورتت کنند و حتی گاهی اوقات در موردت احساس مالکیت می کنند! اولش این ویژگی راننده فقط در مورد من و همکارم بارز بود. بعد کم کم پسر خاله بقیه هم شد... انگار واقعا باورش شده بود که زلزله آمده. با چنان همیت و جدیتی به همه کمک می کرد و از این طرف و آن طرف می دوید که آدم خنده اش می گرفت. به همکارم گفتم حداقل حُسن همچین مانورهایی این است که حس نوع دوستی، مهربانی، تعاون و همکاری را در آدم هایی مثل آقای راننده از حالت بالقوه، فعلیت می دهد و از او به سایرین منتقل می کند و این طور می شود که یکدفعه می بینی جو، جوِِ صمیمیت، محبت و عطوفت شده است...

در راه بازگشت، در حالی که  داشتم فکر می کردم استشمام هوای چنان جوی تا چه حد آدم را هیجان زده، شاد و سرحال می کند، به یک تقاطع رسیدیم، ماشینی از روبرو قصد داشت بپیچد و تا نیمه های خیابان نیز آمده بود، ولی همان راننده محترم یا پسر خاله ی ما با اصرار و پشتکار غریبی، در حالی که از مسیر مستقیم خود خارج شده بود، خواست از جلوی آن عبور کند که شترق... به ماشینی که در لاین کناری در حال حرکت بود، اصابت کرد...!

با خود فکر کردم عجب ملت غریبی هستیم ما... در عرض چند دقیقه این همه تحول!... در جایی خودمان را به زحمت انداخته، در جهت کمک به دیگران خودمان را هلاک می کنیم و گاهی در این راه دچار چنان افراطی می شویم که حتی ممکن است حمل بر دخالت شود و در جایی دیگر آن قدر بی گذشت می شویم و به تصور این که رند و زرنگیم، حقوق مسلم دیگران را ندیده می گیریم.

این تصادف می توانست اتفاق نیفتد اگر راننده فقط گذشتِ 20 ثانیه از وقتش را داشت.

واقعا برای چنین مملکتی اجرای حرکات سمبلیک مثل تعیین روز طبیعت و درخت کاری و... می تواند همان قدر موثر باشد که ساختن شعار "برداشتن حد اقل روزی یک آشغال از روی زمین!" به مناسبت روز جهانی محیط زیست سوئدی ها؟!

............

پی نوشت: جالبه که دقیقا مصادف با این پست که به عمو اروند عزیز لینک داده شده، توسط لینک دوستی متوجه مصاحبه صاحب وبلاگ بیلی و من با ایشان شدم. خوندم و مثل همیشه از خلوص و صداقتشون لذت بردم... 

... و  به پاس این که پنج سال است آتشکده را با هرم آتشش یا خاموشی های گاه به گاهش در دامان خود جای داده است!

تا جایی که حافظه ام یاری می کند، زنده رود با یک هدف اصلی و چندین هدف فرعی جاری شد. از اهداف فرعی همچون  ایجاد محلی برای تبادل افکار و اطلاعات، دوستی ها و ارتباطات مجازی و ... که بگذریم، به هدف اصلی زنده رود می رسیم: توصیف و اشاعه ی فرهنگ اصیل پارسی. در واقع به صورت اتفاقی و قضا و قدری، اقلیتی همدیگر را یافته بودند که نه با آن موج گسترده ی روشنفکر نمای غرب زده که معتقد هستند تنها با تقلید و دنباله روی غرب بودن می توان به سعادت و جامعه ی آرمانی رسید، موافق بودند و نه با آن توده متظاهر متعصب که مذهبی بودن را با پذیرش فرهنگ عرب قاطی کرده  و یا حتی جا به جا گرفته بودند.

اقلیتی که به زنده رودِ پنج سال پیش جان بخشیدند، متفق القول اعتقاد داشتند که از میان ابعاد متعدد نژادی، مذهبی، جغرافیایی، اجتماعی، سیاسی و... این فرهنگ ایرانی است که قوی ترین نوع هویت را به یک ایرانی می دهد و برای این اعتقادشان یک طومار دلیل داشتند که در صورت لزوم، در جایی مناسب به ذکر آن می پردازم.

بنابراین توجه و تمرکز ویژه به اسطوره ها، سنن و آداب و رسوم ایرانی به عنوان عناصر فرهنگی و همچنین جشن ها به عنوان پدیده هایی که تمام موارد فوق را در بطن خود دارد، در راستای کار تیم قرار گرفت.

از طرف دیگر، زنده رود مدام به خود یادآوری می کرد که با دید تونلی و متعصب به مسائل نپردازد و لذا ماهیتا با سایت ها و نوشته هایی که به شکل صِرف پان ایرانیسم بودند، متفاوت گردید. به عبارت دیگر هدف زنده رود جلوگیری از تهاجم فرهنگی است و نه تبادل فرهنگی که عبارت است از فرهنگ پذیری با میل و دلخواه و متناسب با ارزش ها، روحیات و نیازهای مردم ایران.

برای رسیدن به هدف اصلی، لازم بود در قدم اول فرهنگ اصیل پارسی بررسی گردد و نکاتی که مایه مباهات ایرانی است پررنگ شود تا بلکه درمانی باشد برای خودباوری ضایع شده ی نسل کنونی؛ و چه شروعی مناسب تر از شانزدهم مهر؟! شروعی سمبلیک و نمادین برای آن که بگوییم ایران در گذشته پر عظمت خود نه تنها گیرنده ی  بی چون و چرای فرهنگ بیگانه نبوده، بلکه صادر کننده فرهنگ به ملت هایی بوده که امروزه به فرهنگ، تمدن، دین و همه چیزشان می بالند.

در گذشته مهرگان پس از نوروز بزرگترین جشن ایرانیان بوده است و در روز شانزدهم مهر، روزی که نام روز و ماه توامان "مهر" بوده،  برگزار می‌شده است. این روز متعلق به ایزد مهر بوده است. امروزه جشن مهرگان کاملا تغییر ماهیت داده و هر ساله به صورت نشست‌های فرهنگی، ادبی در میان روشنفکران، ادیبان، نویسندگان و شعرا برگزار می‌گردد. اما در گذشته مهرگان نیز چون سایر جشن های باستانی- اسطوره ای ایران دارای وجوه متعدد تاریخی، فلسفی و ... است. در مورد وجه تاریخی- اسطوره ای  مهرگان و داستان حماسه ی فریدون و کاوه آهنگر بر علیه ضحاک ماردوش در سال های پیش به تفصیل توضیح دادم. چیزی که ناگفته مانده این است که یکی از وجوه و دلایل شکل گیری و برگزاری جشن مهرگان، پایه گذار مذهب، آئین، جشن ها و به طور کلی قسمتی از فرهنگ امروزین غرب است!

مهر یکی از کهن‌ترین ایزدان و اسطوره‌های ایرانی و هندی است. مهر پیش از ظهور زرتشت خدا بوده است. اولین خدای مینوی. زرتشت چون اعتقاد و احترام مردم را به این خدا دریافت او را بعنوان فرشتهء آفریدهء اهورا مزدا گرامی داشت. بنابراین نخستین خدای مافوق الطبیعهء (مینوی) جهان متعلق به ایرانیان بوده است در حالیکه بقیه ملل تا سالها بعد ماده پرست بودند.

مهر ایزدی است موکل فروغ، روشنایی، عدل، دوستی و حامی.پیمان و هشدار دهنده به پیمان شکنان. ایرانیان معتقد بودند که پایبند بودن به عهد و پیمان اساس تمام زندگی نظام یافته در کیهان، دین وجامعه است. با مراعات "پیمان" مردمان با هم پیوستگی می‌یابند و ریشه دروغ وتزویر وریا خشک می‌گردد. هنوز دعای داریوش برسنگ نبشته‌های تخت جمشید است که گفته: <خداوندا این کشور را از دشمنی، خشکسالی ودروغ محفوظ بدار.>  آریاییها  ایران را سرزمین پیمان می‌دانستند وفقط جنگ با کشورهای پیمان شکن را مباح می‌دانستند. آنها هنگام عزیمت به جنگ از فراز اسب با یکدیگر هم قسم شده و به درگاه مهر برای مدد به گسترش داد دعا می‌کردند. کم کم در کنار وظائف برکت بخشی مهر، حمایت او از پیمان توسعه یافت. مهر همچنین نمادی برای عدل وداد بوده است. آرزوی احقاق عدالت از دیرباز بر زندگی مردم ایران سایه افکنده وبینش وجهان بینی آنها را متاثر کرده بود.

در دوران حکومت اشکانیان آیین مهر، آیین رسمی امپراتوری آریایی‌ها بود و در همین دوران - در سده‌ی یکم پیش از میلاد مسیح- بود که لژیون‌های رومی که با پارت‌ها می‌جنگیدند این آیین آریایی را که با روحیات ، سنت‌های ملی و آرمانی خود ساز گارمی دیدند با خود به امپراطوری روم بردند و سپس آیین مهردر سرتاسر سرزمین‌های غربی و اروپا منتشرو اندکی بعد،  برای بیش از سه قرن به صورت آیین رسمی امپراتوران رومی در آمد. این آیین تا اوایل ظهور مسیح، رواج فراوان داشته و به همین دلیل مهرابه‌ها، مجسمه‌ها و نقش برجسته‌های فراوانی از میترا در اروپا وجود دارند. در ایران شمار زیادی از مکان‌ها را منسوب به مهر یا میترا می‌دانند ولی باید گفت برخلاف نمونه‌های موجود در هند یا اروپا در مکان‌های منصوب به میترا در ایران تندیس، نقش برجسته‌ و یا نقاشی ازمیترا وجود ندارد. پارسیان همواره میترا (مهر) و ناهید (آناهیتا) را به عنوان دو فرشته مقرب درگاه ایزد، مقدس دانسته و احترام می‌گذاردند. نباید تصور كرد كه این دو فرشته، همچون الهه‌های یونانی هستند، چرا كه اگر این چنین بود، ایرانیان كه مهارت بسزایی در كار سنگ تراشی و مجسمه‌سازی داشتند چون یونانیان از آنها مجسمه می‌ساختند. میترا و آناهیتا تنها نمادی از راستی، درستی، نیكی و حقیقت بودند و ایرانیان آنها را در فكر و اندیشه خود می‌پروراندند.

پرستش مهر که از قرن اول پیش از میلاد مسیح در روم شروع شده بود تا سده‌ی چهارم میلادی ادامه داشت. این آیین در سده‌های نخستین میلادی در اروپا به چنان درجه‌ای از مقبولیت رسید که مدت زمانی این تردید را به وجود آورد که از میان این دو آیین مهر و مسیحیت، پیروزی با کدام است. وسعت قلمروی مهر، اروپا و آسیا (به استثنای کشورهای زرد نژاد) و آفریقا تا حدود صحرا را فرا گرفت. در هیچ قرنی، هیچ ایزد یا پیامبری به شهرت مهر نبوده است . فیلسوف و مورخ معروف فرانسوی، ارنست رنان، در این باره می‌گوید:

"اگر مذهب مسیح به علت مرض کشنده‌ای در پیشرفت خود متوقف می‌شد، بدون شک عالم بشریت آئین مهری را مذهب رسمی خود می‌کرد"

در هر حال، با وجودی که نهایتا مسیحیت پیروز شد